ΘΕΜΑ: « Αντιγριπικός εµβολιασµός για την ε̟ποχική γρί̟πη»
Α. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ – ΕΠΙ∆ΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΑ - ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Η διαχρονική ̟παρακολούθηση του νοσήµατος στην Ελλάδα δείχνει ότι η
δραστηριότητα της ε̟ποχικής γρί̟πης συνήθως αρχίζει να αυξάνει κατά τον Ιανουάριο,
ενώ κορυφώνεται κατά τους µήνες Φεβρουάριο – Μάρτιο. Συγκεκριµένα κατά την
π̟ερσινή ̟περίοδο γρί̟πης το ε̟πιδηµικό κύµα ξεκίνησε λίγο νωρίτερα (25-29/12/2013)
και κορυφώθηκε την εβδοµάδα 24 Φεβρουαρίου-2 Μαρτίου 2014.
Ωστόσο, κάθε ε̟πιδηµική έξαρση της γρί̟πης εισβάλει ταχύτατα, µε α̟ποτέλεσµα
να είναι δύσκολος ο ̟προσδιορισµός του χρόνου αλλά και του τό̟που εκδήλωσής της,
ενώ συχνά ̟προκαλεί την α̟ποδιοργάνωση της ε̟παγγελµατικής και της κοινωνικής
ζωής, την υπέρµετρη αύξηση της κατανάλωσης φαρµάκων και όχι σ̟πάνια, την
αύξηση της θνητότητας. Οι το̟πικοί ε̟ποχιακοί ̟παράγοντες ̟που ευνοούν τον ταχύτατο
τρό̟πο µετάδοσης του ιού της γρί̟πης µέσω σταγονιδίων καθιστούν ανα̟ποτελεσµατική
την ̟πρόληψη µόνο µε τους κλασσικούς τρό̟πους (̟πχ. α̟ποφυγή συγχρωτισµού σε
κλειστούς χώρους, α̟ποµόνωση ̟πασχόντων, µέτρα ατοµικής υγιεινής κλ̟π.).
Ο α̟ποτελεσµατικότερος τρό̟πος ̟πρόληψης είναι ο εµβολιασµός µε το
αντιγρι̟πικό εµβόλιο, το ο̟ποίο, όταν εφαρµοσθεί σωστά και έγκαιρα, καλύ̟πτει σε
̟ποσοστό 80% ̟περιπου και ̟προφυλάσσει α̟πό τη µετάδοση του ιού της γρί̟πης και
συµβάλλει στη µείωση α̟πουσιασµού των εργαζοµένων και α̟πώλεια εργατοωρών.
Ό̟πως κάθε χρόνο, ε̟πειδή ο ιός της γρί̟πης µεταλλάσσεται σε διαφορετικούς υ̟πο-
ορότυ̟πους, έτσι και για την ̟περίοδο 2014 - 2015 η σύνθεση του αντιγρι̟πικού
εµβολίου ̟περιέχει τα εγκεκριµένα στελέχη του ιού, σύµφωνα µε τη γνωµάτευση του
Ευρω̟παϊκού Οργανισµού Φαρµάκων (European Medicines Agency), ο ο̟ποίος
λαµβάνει υ̟πόψη τις Συστάσεις του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας (ΠΟΥ). 3
Ε̟πισηµαίνεται ότι είναι δυνατό να συνταγογραφείται ο̟ποιοδή̟ποτε αντιγρι̟πικό
εµβόλιο του ο̟ποίου η σύνθεση ̟περιέχει τα εγκεκριµένα α̟πό τον Ευρω̟παϊκό
Οργανισµό Φαρµάκων στελέχη (µε άδεια κυκλοφορίας α̟πό τον ΕΟΦ) για τη φετινή
π̟ερίοδο.
Το αντιγρι̟πικό εµβόλιο έχει βραχεία ηµεροµηνία λήξης. Για το λόγο αυτό θα
̟πρέ̟πει να γίνεται ορθός ̟προγραµµατισµός των αναγκαίων ̟ποσοτήτων εµβολίου,
ώστε να α̟ποφεύγεται η σ̟πατάλη. Ε̟πίσης, ιδιαίτερη ̟προσοχή θα ̟ρέ̟ει να δίνεται στις
συνθήκες µεταφοράς, α̟ποθήκευσης, φύλαξης και διάθεσης του εµβολίου (εξασφάλιση
«ψυχρής αλυσίδας»).
Ε̟πισηµαίνεται ότι µέσω των συστηµάτων φαρµακοε̟παγρύ̟πνισης ̟που
λειτουργούν διεθνώς, δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηµατικές ̟παρενέργειες του
αντιγρι̟πικού εµβολίου.
Β. ΓΕΝΙΚΕΣ Ο∆ΗΓΙΕΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ
Στα ̟παιδιά χορηγείται µέχρι την ηλικία των 3 ετών η µισή δόση εµβολίου
ενηλίκων. Μετά την ηλικία αυτή συνιστάται η χορήγηση αντιγρι̟πικών εµβολίων
ενηλίκου.
Το αντιγρι̟πικό εµβόλιο ̟πρέ̟πει να χορηγείται έγκαιρα και ̟πριν την έναρξη της
συνήθους ̟περιόδου εµφάνισης της έξαρσης των κρουσµάτων, δεδοµένου ότι
α̟παιτούνται ̟περί̟που 2 εβδοµάδες για την ε̟πίτευξη ανοσολογικής α̟πάντησης.
Ο αντιγρι̟πικός εµβολιασµός α̟πευθύνεται σε όλα τα άτοµα α̟πό την ηλικία > 6
µηνών εφόσον το ε̟πιθυµούν.
Γ. ΟΜΑ∆ΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝ∆ΥΝΟΥ -∆ΙΚΑΙΟΥΧΟΙ
Eίναι ιδιαιτέρως σηµαντικό ο αντιγρι̟πικός εµβολιασµός να εφαρµόζεται σε
άτοµα (ενήλικες και ̟παιδιά) ̟που ανήκουν στις καλούµενες οµάδες υψηλού
κινδύνου.
Οι οµάδες υψηλού κινδύνου είναι οι εξής:
1. Άτοµα ηλικίας 60 ετών και άνω.
2. Παιδιά και ενήλικες ̟που ̟παρουσιάζουν έναν ή ̟περισσότερους α̟πό τους
π̟αρακάτω ε̟πιβαρυντικούς ̟παράγοντες ή χρόνια νοσήµατα:
• Άσθµα ή άλλες χρόνιες ̟πνευµονο̟πάθειες
• Καρδιακή νόσο µε σοβαρές αιµοδυναµικές διαταραχές. 4
• Ανοσοκαταστολή (κληρονοµική ή ε̟πίκτητη εξαιτίας νοσήµατος ή
θερα̟πείας).
• Μεταµόσχευση οργάνων
• ∆ρε̟πανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιµοσφαιρινο̟πάθειες).
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο µεταβολικό νόσηµα.
• Χρόνια νεφρο̟πάθεια.
4. Νευροµυϊκά νοσήµατα
5. Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας κύησης.
6. Λεχωίδες
7. Θηλάζουσες
8. Άτοµα µε ∆είκτη Μάζας Σώµατος(BMI) >40 kg/m2
9. Παιδιά ̟που ̟αίρνουν ασ̟πιρίνη µακροχρόνια (̟.χ. νόσος Kawasaki, ρευµατοειδή
αρθρίτιδα και άλλα) για τον ̟πιθανό ο κίνδυνο εµφάνισης συνδρόµου Reye µετά α̟πό
γρί̟πη.
10. Άτοµα ̟που βρίσκονται σε στενή ε̟παφή µε ̟παιδιά <6 µηνών ή φροντίζουν άτοµα
µε υ̟ποκείµενο νόσηµα, τα ο̟ποία διατρέχουν αυξηµένο κίνδυνο ε̟πι̟πλοκών α̟πό τη
γρί̟πη.
11. Οι κλειστοί ̟πληθυσµοί (̟προσω̟πικό και εσωτερικοί σ̟πουδαστές γυµνασίων-
λυκείων, στρατιωτικών και αστυνοµικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών,
τρόφιµοι και ̟προσω̟πικό ιδρυµάτων κ.ά.).
12. Εργαζόµενοι σε χώρους ̟παροχής υ̟πηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό
π̟ροσω̟πικό και λοι̟ποί εργαζόµενοι).
Υ̟πενθυµίζεται ότι σύµφωνα µε το Ν. 4270/28-6-2014 (αρ. 182,) στους
δικαιούχους συνταγογράφησης εµβολίων συµ̟περιλαµβάνονται και οι ασφαλισµένοι
̟που έχουν α̟πολέσει την ασφαλιστική τους ικανότητα και δεν δικαιούνται υ̟πηρεσιών
φαρµακευτικής ̟περίθαλψης α̟πό ο̟ποιοδή̟οτε φορέα κοινωνικής ασφάλισης, ενώ µε
την σχετ. 2 Κοινή Υ̟πουργική Α̟πόφαση διευκρινίζονται οι κατηγορίες δικαιούχων και
οι όροι και οι ̟προϋ̟ποθέσεις ̟πρόσβασης τους στο σύστηµα φαρµακευτικής ̟περίθαλψης.
Ε̟πίσης εξακολουθούν να ισχύουν οι διαδικασίες χορήγησης των εµβολίων για τις
κατηγορίες δικαιούχων βιβλιαρίων ανασφαλίστων ό̟πως αυτές ορίζονται στην σχετική
3 Κοινή Υ̟πουργική Α̟πόφαση. 5
∆. Ο∆ΗΓΙΕΣ
Ο ΕΟΠΥΥ να διευκολύνει τη συνταγογράφηση του εµβολίου στις
π̟ροαναφερόµενες οµάδες υψηλού κινδύνου, συµ̟εριλαµβανοµένων και των
ανασφάλιστων ̟που εµ̟πί̟πτουν στο σχετ. 2 Νόµο και στην κατ’ εξουσιοδότηση αυτού
ΥΑ (σχετ.3), σύµφωνα και µε το σχετ. 8.
1. Ο ΕΟΦ να µεριµνήσει για την ε̟πάρκεια του εµβολίου στην ελληνική αγορά
καθ’ όλη την ̟περίοδο µετάδοσης του ιού της γρί̟πης.
2. Τα Νοσοκοµεία, τα ο̟ποία, σύµφωνα µε τον Ν. 4238/2014 (άρθρο 21, ̟αρ. 4.),
για την εξυ̟πηρέτηση των δικαιούχων της σχετ. 4 Υ̟πουργικής Α̟πόφασης
οφείλουν να διασφαλίσουν έγκαιρα τις α̟παραίτητες ̟ποσότητες αντιγρι̟πικών
εµβολίων, εφοδιάζοντας ταυτόχρονα τα Κέντρα Υγείας (ΠΕ∆Υ).
Ε̟πισηµαίνεται ωστόσο ότι α̟πό 1/1/2015 οι ̟πάσης φύσεως λειτουργικές
δα̟πάνες των ̟προαναφερόµενων Μονάδων Υγείας θα βαρύνουν τις ∆ιοικήσεις
των Υ.Πε.
3. Οι ∆ιοικητές των ΥΠΕ, οι Γενικοί ∆ιευθυντές ∆ηµόσιας Υγείας & Κοινωνικής
Μέριµνας των Περιφερειών, οι ∆ιευθυντές ∆ηµόσιας Υγείας & Κοινωνικής
Μέριµνας των Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και οι ∆ήµαρχοι των
Καλλικρατικών ∆ήµων της χώρας να συµµετέχουν στο ̟πλαίσιο των
αρµοδιοτήτων τους στις εµβολιαστικές δράσεις µε τη διάθεση ̟προσω̟πικού,
καθώς και για τη συνεργασία τους µε το ΚΕΕΛΠΝΟ για την οργάνωση α̟πό
κοινού δράσεων ενηµέρωσης του κοινού και ειδικών ̟πληθυσµών (̟.πχ. σχολεία
κ.λ.̟.) τόσο για τη γρί̟πη όσο και για τη χρησιµότητα του αντιγρι̟πικού
εµβολιασµού µέσω της διανοµής έντυ̟που υλικού, οµιλιών, κοινωνικών
µηνυµάτων στα Μ.Μ.Ε. κ.λ.̟.
4. Η έγκαιρη α̟ποστολή κλινικών δειγµάτων (ρινικού ή/και φαρυγγικού
ε̟πιχρίσµατος ή φαρυγγικού εκ̟πλύµατος) α̟πό τα ύ̟πο̟πτα κρούσµατα γρί̟πης
(σε ε̟παρκή αριθµό και κατάλληλη συντήρηση) στα Κέντρα Αναφοράς Γρί̟πης,
ώστε να διερευνώνται εργαστηριακά και να ταυτο̟ποιούνται τα
κυκλοφορούντα στελέχη γρί̟πης, θα γίνεται σύµφωνα µε τις οδηγίες του
ΚΕΕΛΠΝΟ.
Υ̟πενθυµίζεται ότι η Ελλάδα, ό̟πως και άλλα Ευρω̟παϊκά Κράτη, µέσω του
Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσηµάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) έχει συγκροτήσει δίκτυα
ε̟πιτήρησης, µέσω των ο̟ποίων ̟παρακολουθείται η δραστηριότητα της γρί̟πης και τα 6
κυκλοφορούντα στελέχη του ιού µε την εργαστηριακή ε̟πιτήρηση µέσω των Κέντρων
Αναφοράς Γρί̟πης, τα ο̟ποία είναι τα εξής:
• Για τη Βόρεια Ελλάδα το Β΄ Εργαστήριο Μικροβιολογίας στο
Αριστοτέλειο Πανε̟πιστήµιο Θεσσαλονίκης
• Για τη Νότια Ελλάδα το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ.
5. Η δήλωση κάθε εργαστηριακά ε̟πιβεβαιωµένου κρούσµατος γρί̟πης γίνεται στο
ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.
6. Όλοι οι φορείς ̟παροχής υ̟πηρεσιών υγείας (ιδιωτικοί και δηµόσιοι), να ̟προβούν
στον έγκαιρο εµβολιασµό των νοσηλευόµενων ̟που ανήκουν στις οµάδες
υψηλού κινδύνου (ενηλίκων και ̟παιδιών) και όλων των εργαζοµένων στους
φορείς αυτούς καθώς και του ̟προσω̟πικού ̟που ανήκει σε εταιρίες ̟που
̟παρέχουν υ̟πηρεσίες στο φορέα υγείας.
Ε. ΙΑΤΡΟΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ
ΣΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ
Οι εργαζόµενοι στην υγεία βρίσκονται σε αυξηµένο κίνδυνο να ̟προσβληθούν
α̟πό λοιµώξεις κατά την εργασία και την ̟περαιτέρω µετάδοση τους στους συναδέλφους
και τους ασθενείς. Η ανοσο̟ποίηση έναντι της γρί̟πης του ̟προσω̟πικού των φορέων
̟παροχής υ̟πηρεσιών υγείας ̟προστατεύει όχι µόνο τους εµβολιασµένους αλλά
λειτουργεί και ως φραγµός κατά της µετάδοσης της γρί̟πης και µάλιστα σε άτοµα µε
αντένδειξη εµβολιασµού (̟π.χ. βρέφη κάτω των 6 µηνών, αλλεργικά άτοµα κ.α.) ή µε
χαµηλή ανοσολογική α̟πόκριση και συµβάλλει στην α̟πρόσκο̟τη διατήρηση της
π̟αροχής υγειονοµικής ̟περίθαλψης κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της ε̟ποχικής
γρί̟πης. Ιδιαίτερα το ̟προσω̟πικό των Μονάδων Εντατικής Θερα̟πείας
συµ̟περιλαµβανοµένων και των Μονάδων νεογνών, των Μονάδων Αυξηµένης
Φροντίδας, των Μονάδων Ειδικών Λοιµώξεων και των ειδικών µονάδων
ανοσοκατεσταλµένων οφείλει να είναι στο σύνολό του εµβολιασµένο.
∆εδοµένων των ̟περσινών χαµηλών ̟ποσοστών εµβολιασθέντος
ιατρονοσηλευτικού ̟προσω̟πικού, ε̟πιβάλλεται η εφαρµογή στρατηγικών ̟που έχουν
α̟ποδειχθεί ότι βελτιώνουν τα ̟ποσοστά εµβολιασµού των εργαζοµένων στην υγεία,
ό̟πως είναι οι εκστρατείες ̟που τονίζουν τα οφέλη του αντιγρι̟πικού εµβολιασµού για
το ̟προσω̟πικό και τους ασθενείς, ο εµβολιασµός των ̟προϊστάµενων του
ιατρονοσηλευτικού ̟προσω̟πικού ή διαµορφωτών της κοινής γνώµης, ό̟πως της 7
∆ιοίκησης του νοσοκοµείου, η άρση των διοικητικών εµ̟ποδίων (̟π.χ., κόστος), η
̟παροχή του εµβολίου σε σηµεία εύκολα ̟προσβάσιµα ή η χορήγηση του εµβολίου στο
χώρο εργασίας του κάθε ενδιαφερόµενου, η ̟παρακολούθηση και η υ̟ποβολή εκθέσεων
σχετικά µε τα ̟ποσοστά εµβολιασµού. Αρµόδιοι για την υλο̟ποίηση των ανωτέρω είναι
η Ε̟πιτρο̟πή Νοσοκοµειακών Λοιµώξεων (ΕΝΛ) και ο Νοσηλευτής Ε̟πιτήρησης
Λοιµώξεων (ΝΕΛ) µε τελική ευθύνη του ∆ιοικητή του νοσοκοµείου σύµφωνα µε την
σχετική 10 Υ̟πουργική Α̟πόφαση.
Σύµφωνα µε µελέτη του ΚΕΕΛΠΝΟ (̟πριν την ̟πανδηµία της γρί̟πης 2009-2010),
δύο ̟παράγοντες ευνοούν την ε̟πίτευξη των υψηλών στόχων:
Ο εµβολιασµός α̟πό κινητό συνεργείο εµβολιασµού µέσα στο νοσοκοµείο (το
ο̟ποίο ̟πρέ̟πει να ̟περνά α̟πό όλα τα τµήµατα και τις κλινικές 2 φορές την
εβδοµάδα για 3-4 εβδοµάδες µέσα στο Νοέµβριο).
Η διοργάνωση διαλέξεων για τα οφέλη του εµβολιασµού, την ασφάλεια και την
α̟ποτελεσµατικότητα του εµβολίου (οι διαλέξεις µ̟πορεί να γίνουν σε ε̟πί̟πεδο
νοσοκοµείου α̟πό αρµόδιο ̟πρόσω̟πο,π.χ. ̟πρόεδρος Ε̟πιτρο̟πής Νοσοκοµειακών
Λοιµώξεων, ∆ιευθυντής Πνευµονολογικής Κλινικής, Καθηγητής Λοιµωξιολογίας
ή άλλο µέλος της ε̟πιτρο̟πής νοσοκοµειακών λοιµώξεων).
Ε̟πι̟πλέον, είναι ιδιαιτέρως σηµαντικό να ̟προβλεφθεί διαδικασία, ώστε να
διευκολυνθούν οι εργαζόµενοι ως ̟προς τη συνταγογράφηση των αντιγρι̟πικών
εµβολίων. Υ̟πενθυµίζεται ότι σύµφωνα µε τη σχετ.10 Υ.Α. το ̟ποσοστό ετήσιου
αντιγρι̟πικού εµβολιασµού ε̟παγγελµατιών υγείας σε κάθε νοσοκοµείο ή ιδιωτική
κλινική είναι ένας α̟πό τους δείκτες ε̟πιτήρησης συµµόρφωσης των ε̟παγγελµατιών
υγείας στην εφαρµογή των µέτρων ελέγχου διασ̟ποράς µικροβίων µε τους ο̟ποίους
γίνεται η αξιολόγηση της α̟ποτελεσµατικότητας και α̟ποδοτικότητας των ∆ιοικήσεων
των µονάδων ̟παροχής υ̟πηρεσιών υγείας και της ̟ποιότητας των ̟παρεχοµένων
υ̟πηρεσιών υγείας.
Προς την κατεύθυνση αυτή θα συµβάλλει η υ̟ποχρεωτική υ̟ποβολή στον ΝΕΛ
α̟πό το ̟προσω̟πικό των νοσοκοµείων και όλων των φορέων του αρ. 3 της σχετ. 10
Υ̟πουργικής Α̟πόφασης, ̟που δε συναινεί να εµβολιαστεί υ̟πεύθυνης δήλωσης, µε την
ο̟ποία θα δεσµεύεται ότι έλαβε γνώση της ισχυρής σύστασης και αναγκαιότητας
αντιγρι̟πικού εµβολιασµού του και δε δέχεται για τους δικούς του λόγους να
εµβολιαστεί. 8
Οι Ε̟πιτρο̟πές Νοσοκοµειακών Λοιµώξεων κάθε Νοσοκοµείου οφείλουν να
α̟ποστείλουν στο Γραφείο Νοσοκοµειακών Λοιµώξεων του ΚΕΕΛΠΝΟ έως 7
Ιανουαρίου 2015 συµ̟ληρωµένο έντυ̟πο µε τα στοιχεία του αριθµού των
εµβολιασθέντων, ούτως ώστε να γίνει ε̟πεξεργασία των δεδοµένων και α̟ποτύ̟πωση του
π̟οσοστού εµβολιαστικής κάλυψης για την ε̟ποχική γρί̟πη µεταξύ των εργαζοµένων σε
χώρους ̟παροχής υ̟πηρεσιών υγείας σε όλη τη χώρα. (Υ̟πόδειγµα του εντύ̟που θα
α̟ποσταλεί α̟πό το ΚΕΕΛΠΝΟ). Οι Ε̟πιτρο̟πές Νοσοκοµειακών Λοιµώξεων κάθε
Νοσοκοµείου θα συνεργαστούν µε το Γραφείο Νοσοκοµειακών Λοιµώξεων του
ΚΕΕΛΠΝΟ, ̟προκειµένου να διευκολυνθεί και να ολοκληρωθεί ο α̟πρόσκο̟πος
εµβολιασµός του ιατρονοσηλευτικού και λοι̟πού ̟προσω̟πικού.
Το ΚΕΕΛΠΝΟ θα α̟ποστείλει την ετήσια έκθεση ε̟ιδηµιολογικής ε̟πιτήρησης
της γρί̟πης για την ̟περίοδο 2014-2015 στη ∆/νση ∆ηµόσιας Υγιεινής του Υ̟πουργείου
Υγείας και θα ενηµερώνει εβδοµαδιαία για την ̟πρόοδο της εµβολιαστικής κάλυψης.
Στα ̟πλαίσια της υ̟ποστήριξης των ̟προαναφερόµενων ενεργειών για την
ανοσο̟ποίηση του ̟πληθυσµού έναντι της γρί̟πης, το Υ̟πουργείο Υγείας µεριµνά για τη
δωρεάν διάθεση ̟ποσότητας αντιγρι̟πικών εµβολίων στους εµ̟πλεκόµενους φορείς και
θα ε̟πανέρθει µε νεώτερη ενηµέρωση.
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΜΑΥΡΟΥ∆ΗΣ ΒΟΡΙ∆ΗΣ
